xưng thần

Định nghĩa
  1. Động từ:
    • Tự nhận mình là bề tôi, là thần dân: "xưng thần" chỉ hành động của một người hoặc một nước tự nhận mình ở địa vị thấp kém hơn, thần phục một người hoặc một nước khác (thường là vua chúa hoặc triều đình phong kiến).
    • Thể hiện sự quy phục, lệ thuộc: "xưng thần" mang ý nghĩa chính trị - xã hội trong bối cảnh lịch sử, đặc biệt là quan hệ giữa các nước nhỏ với nước lớn hoặc giữa thần dân với vua.
Ví dụ sử dụng
  • Động từ:
    • Triều đình nhà Nguyễn đã phải xưng thần với thực dân Pháp. (Triều đình nhà Nguyễn buộc phải nhận mình là bề tôi của Pháp.)
    • Các nước láng giềng thường xưng thần với Trung Quốc thời phong kiến. (Các nước nhỏ hơn thường tự nhận là chư hầu của Trung Quốc.)
    • Ông ta từ chối xưng thần với vị vua mới. (Ông ta không chịu nhận mình là thần dân của vua mới.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "xưng thần thượng biểu": tự nhận là thần dân và dâng biểu văn lên vua.

    • Sau chiến thắng, tướng lĩnh đã xưng thần thượng biểu xin phong tước. (Tướng lĩnh tự nhận là bề tôi và dâng văn thư xin phong thưởng.)

  • "xưng thần xưng tướng": thể hiện sự quy phục hoàn toàn về cả danh phận và quyền lực.

    • Trong hội nghị, họ buộc phải xưng thần xưng tướng trước triều đình. (Họ phải chấp nhận địa vị thấp kém và quy phục hoàn toàn.)
Biến thể và từ gần giống

  • Thần (danh từ): bề tôi, người phục vụ vua; hoặc vị thần linh.

    • Quan thần trung thành với nhà vua. (Quan lại làm tôi trung với vua.)

  • Xưng (động từ): tự nhận mình là, tự xưng.

    • Hắn ta xưng là vua. (Hắn tự nhận mình là vua.)

  • Thần phục (động từ): quy phục, chịu dưới quyền — gần nghĩa với "xưng thần".

    • Nước nhỏ phải thần phục nước lớn. (Nước nhỏ phải quy phục nước lớn.)
Từ đồng nghĩa
  • Quy phục: chịu khuất phục, nhận sự lệ thuộc.
  • Thần phục: quy phục như bề tôi.
  • Tự xưng thần: tự nhận mình là thần dân.
Thành ngữ liên quan
  • Xưng thần cống nạp: tự nhận là thần dân và dâng cống vật (thường dùng trong quan hệ chư hầu).
    • Hàng năm, các nước chư hầu phải xưng thần cống nạp cho triều đình. (Mỗi năm, các nước nhỏ phải quy phục và dâng lễ vật cho triều đình trung ương.)